Data! Zo helpt het jou echt!

Data. Je kan er niet omheen, het is overal. Maar een goed gesprek over data is moeilijk. Ga maar eens na, hoeveel gesprekken over data leveren iets op qua gedragsverandering of significante beleidsaanpassingen? Iedereen is het met elkaar eens dat data belangrijk is, onmisbaar zelfs. Om na het gesprek weer door te gaan met wat ze daarvoor al deden, zelden gehinderd óf geholpen door (inzichten uit) data. Wil jij wél een zinvol gesprek over data voeren, lees dan verder.

Opbouw

Dit is het eerste van drie artikelen. Hierin onderzoeken we wat het gesprek over data zo moeilijk maakt, waarom het toch belangrijk is het gesprek te voeren en wat de rol van het leiderschap is in datagedreven werken. In het tweede artikel zal ik zes niveaus van datavolwassenheid introduceren en omschrijven. In het derde artikel komen de knoppen waar je aan kan draaien aan de orde. Die knoppen helpen jouw om stappen te zetten in het datavolwassener worden van jouw organisatie. Op deze manier kan jij na het lezen van die drie artikelen concreet worden over waar jij met jouw organisatie naar toe wilt en weet je hoe je dat kan doen. 

Wat maakt het gesprek over data moeilijk?

Dat komt doordat we nog niet goed zijn te herkennen waar iemand het echt over heeft. Natuurlijk weet iedereen wat ‘data’ is, zoals iedereen weet wat ‘voetbal’ is. Maar als je een wedstrijd bespreekt, moet je weten of het een WK-finale was, een eredivisiewedstrijd of een wedstrijd van de lokale F-jes. Bij voetbal weten we welk niveau we verwachten en ons gesprek over een WK-finale is anders dan het gesprek over de F-jes. Bij data loopt dit compleet door elkaar. We springen van onze eigen excelletjes -die we briljant vinden- naar de data van de grote techbedrijven en doen net alsof wij het over hetzelfde hebben. Dat is niet zo. 

Het goede van excelletjes

Het is wel goed om excelletjes te hebben, want het werken met data is -net als voetbal- iets wat je in de praktijk leert. Je kan alle boeken lezen over voetbal, als je nog nooit een bal hebt geschopt, kan je niet voetballen. Precies dat geldt ook voor datagebruik. Je leert het door het te doen. Je kan alles hebben gelezen over data en de valkuilen van data gebruik, je trapt er toch in als je voor het eerst met data gaat werken. En als je ze ontwijkt, is dat met grote moeite, want je doet het voor het eerst. Dus begin met data interpreteren, ga het ook manipuleren, zie en ervaar wat je er allemaal mee kan doen. Dan zie je ook veel sneller wanneer data die jij gepresenteerd krijgt onvolledig of eenzijdig is.

De rol van de leider(s)

Data gebruiken is een vaardigheid, eentje die we nauwelijks hebben geleerd op school. De houding bij veel collega is er een van afwijzing: ‘De afgelopen 20 jaar heb ik mijn werk ook goed gedaan, zonder data. Dus wegwezen met je data en je dashboards, ik weet zelf wel wat en hoe ik dat moet doen’. De enige manier om dit te doorbreken is door te laten zien hoe data van waarde is. Dat moet van het management komen. Zij moeten inspireren door hun gedrag, zij moeten laten zien dat ze aan het leren zijn door het te doen, zij moeten helder maken wat de bedrijfsdoelstellingen zijn en hoe data helpt die te helpen. Zij moeten hun collega’s helpen om te zien hoe data hun leven beter kan maken, hun werk leuker, hun efficiëntie hoger, hun tijdsdruk lager. Zonder leidinggevende die het goede voorbeeld geeft, zal een organisatie nooit de voordelen van datagedreven werken ontdekken. In zijn boek ‘Data als Kompas’ geeft Van den Wijngaard een goede onderbouwing van hoe data jouw organisatie kan verrijken, met veel aandacht voor het leiderschapsaspect.

In dit inleidende artikel heb je kunnen lezen waarom het gesprek over data vaak tot zo weinig resultaat leidt. Maar er is hoop! In de twee volgende artikelen geef ik manieren om beter over data te spreken, door verschillende 'niveau's van datavolwassenheid' te omschrijven en door knoppen te geven waar jij aan draaien kan om te groeien in die datavolwassenheid. Zodat in jouw organisatie de data gaat bijdragen aan het halen van jouw organisatiedoelstellingen.

Zie hier de link naar het tweede artikel over Data volwassenheidsniveau's.

Zie hier de link naar het derde artikel over Groeien in datavolwassenheid. Hoe doe je dat?